AR. Sıgortacılıq Qanunu
SİGORTA HAKKINDA
AZERBAYCAN CUMHURİYETİ KANUNU
I. BÖLÜM
GENEL HÜKÜMLER
Bu Kanun, sigorta sektörünün geliştirilmesine ve güvenilir şekilde gerçekleştirilmesine, sigortalıların hak ve çıkarlarının korunmasına yönelik olup, sigortacıların mali yapılarının güçlendirilmesini, sigorta alanında gerçek ve tüzel kişilerin profesyonel faaliyet (eksper, aktüer, acenta, broker ve prodüktör faaliyetini) göstermelerini ve sigorta anlaşmalarından kaynaklanan ilişkilerini düzenleyerek sigorta alanında devletin yetkilerini belirler.
Bu Kanun, sosyal sigorta alanındaki faaliyetleri kapsamaz.
Madde 1. Genel Kavramlar
Bu Kanun’da aşağıdaki genel kavramlar yeralmaktadır:
Sigorta :Sigortalının emlakının ve diğer varlıklarının korunması alanındaki ilişkilerdir.
Hayat Sigortası :Sigortalının ölümü, sağlığının, işgücünün yaşlılık veya sakatlık nedeniyle tamamen ya da kısmen kaybı durumları için yapılan sigortadır. Hayat sigortasının süresi dolduğunda veya sigorta olayı gerçekleştiğinde sigorta primi sigorta anlaşmasında belirlenen kurallar ve koşullar çerçevesinde sigortalıya iade edilir.
Gayri Hayat Sigortası :Sigorta işlemi gerçekleştiğinde sigortalıya ait zarar ödenmek suretiyle, sigortalının sorumluluğu, emlakı ve diğer varlıkları ile ilgili risklerin sigorta edilmesidir.
Sigortalı :Sigortacı ile anlaşma yapan (sigorta yaptıran) veya lehine sigorta anlaşması yapılan (sigortalanan), kanuna göre sigortalı sayılan gerçek kişi (Çalışma olanakları sınırlı olanlar veya çalışma olanakları mahkeme tarafından sınırlandırılanla, ayrıca çalışma olanakları olmayan kişiler dışında) ve tüzel kişiler.
Sigortacı :Sigorta ve tekrar sigorta (reasurans) faaliyeti gerçekleştirmek amacıyla kurulan ve Kanunla belirlenen kurallar çerçevesinde özel izin (lisans) alan tüzel kişi olan sigorta kurumudur.
Sigorta Riski :Tahmin edilen bir olay olup, onun ortaya çıkmasına karşı sigorta yapılır. Sigorta riski tahmin edilen olayın tesadüf unsurları olmalıdır.
Sigorta Hadisesi :Kanuna veya sigorta anlaşmasına göre sigorta zarar ödemesinin sigortalıya veya üçüncü kişilere ödenilmesine neden olan durumdur.
Sigorta Miktarı :Sigorta anlaşmasına veya kanuna uygun olarak sigorta konusunun sigortalanması sonucu sigortacının yükümlülüklerinin son aşaması olan para miktarıdır.
Sigorta Ödenişi :Sigorta hadisesi gerçekleştiğinde sigortalının emlakına veya diğer mal varlıklarına yönelik zararı telafi etmek için para veya mal şeklinde yapılan ödemedir.
Sigorta Primi :Sigorta anlaşmasına veya bu Kanuna uygun olarak sigortalının sigortacıya ödemek durumunda olduğu para miktarıdır.
Sigorta Tarifesi :Sigorta priminin hesaplanması için aktuarya hesaplamalarına göre belirlenen derecedir.
Sigorta Anlaşması :Sigortalı ile sigortacı arasında yapılan anlaşmadır. Bu anlaşmaya göre sigortacı sigorta hadisesi sırasında sigortalıya sigorta bedelini ödemeyi, sigortalı ise belirlenen süre içinde sigorta primini ödemeyi üstlenir.
Genel Sigorta Sandığı (Pool) :Yüksek riskli sigortalanma olaylarında kendi ödeme olanaklarının arttırılması ve sigortalıların mal varlıklarının korunmasını garanti edebilmek için sigortacıların kendi aralarında yaptıkları anlaşmaya göre karşılıklı sigorta faaliyetinin teşkili şeklidir.
Madde 2. Sigorta Sistemi ve Sigorta Hakkında Mevzuat
1. Sigorta sistemi, ilgili icra hakimiyeti organından, sigortacılardan, sigorta brokerleri, acentaları ve eksperlerinden oluşmaktadır.
2.Sigorta alanındaki faaliyetler bu Kanunla, Azerbaycan Cumhuriyeti’nin diğer normatif :hukuki akitleri ve bir sıra uluslararası anlaşmaları, ayrıca ilgili icra hakimiyeti organının normatif :hukuki akitleri ile düzenlenir.
Madde 3 Sigortacının Bağımsızlığı
Devlet hakimiyeti ve belediyeler, kanunlarla belirlenen düzenleme ve denetim fonksiyonlarının gerçekleştirilmesi halleri dışında sigorta faaliyetine müdahele edemez, onun emlakı ve fonları ile ilgili talimatlar veremezler.
Madde 4. Sigortacının Faaliyetleri Hakkında Bilgi Vermesi
1. Sigorta anlaşmalarının yapılması sırasında sigortacı sigortalının talebi üzerine ilgili sigorta türü için özel izin ve kendi mali durumu hakkında bilgileri (mühasebe bilançosunu, kar zararla ilgili bilgileri) ve bir önceki yıla ait auditör raporunu, sigortacının risklerin tekrar sigortaya verilmesi hakkında bilgi vermelidir.
2. Yanlış veya eksik bilgi vermekle sigortalıyı yanıltan sigortacı kanunlara uygun şekilde sorumluluk taşır.
Madde 5. Sigorta Faaliyeti Alanındaki Yasaklar
Sigorta alanında aşağıdaki faaliyetler yasaktır:
Özel izin olmadan sigortacılık faaliyeti;
1. Sigortacının sigorta hizmetleri pazarını tekelleştirmesi, ayrıca sigorta faaliyetinde rekabetin sınırlandırılmasına yönelik kontrat ve anlaşmalar yapması;
2. Sigortacının banka, üretim ve ticaret faaliyeti ile uğraşması.
Madde 5. Sigortacının Unvanı
1. Sigortacının Azerbaycan Dilinde tam resmi bir unvanı olmalıdır. Onun tam unvanında “Sigorta” kelimesi ve teşkilati :hukuki statüsü belirtilmelidir. Sigortacının unvanı, aynı zamanda yabancı dilde tam veya kısa şekilde yazılabilir.
Sigortacının unvanında Azerbaycan Cumhuriyeti’nin sembolleri ve “Azerbaycan Cumhuriyeti”, “Devlet”, “Milli”, “Merkezi” kelimeleri mevzuata uygun şekilde kullanılır. Aynı unvanı farklı sigortacıların kullanmasına izin verilmez.
II. BÖLÜM
SİGORTA FAALİYETİNİN ORGANİZASYONU
Madde 7. Sigorta Şirketlerinin Kurucuları
Siyasi partiler, kamu siyasi teşkilatları, kamu kurumları (Aynı zamanda hayır kurumları) dışında bir veya bir kaç tüzel veya gerçek kişi, sigorta faaliyeti gerçekleştirebilmek için mevzuatta öngörülen her türlü hukuki statüye sahip sigorta şirketi kurabilirler.
Madde 8. Kuruluş Sermayesi ile İlgili Bilgiler
1. Sigortacının ve tekrar sigortacının kuruluş sermayesinin asgari miktarı mevzuatta belirlenen kurallar çerçevesinde ilgili icra hakimiyeti organı tarafından belirlenir.
2. Sigortacı, devlet kaydı yapılmadan önce tüzüğünde belirtilen kuruluş sermayesinin en az %30’unu peşin ödeyecek, kuruluş sermayesinin kalan kısmını ise bir sene içinde tamamlayacaktır.
3. Sigorta şirketinin kuruluş sermayesini oluşturmak için kredi şeklinde alınan para, ayrıca mevzuatta öngörülen durumlar dışında, devlet ve belediye bütçeleri, bütçedışı fon kaynakları ve devlet yönetiminde bulunan diğer kaynaklar kullanılamaz.
4. Kuruluş sermayesine pay şeklinde konulan emlakın veya diğer ayni hakların kıymetinin kuruluş sermayesine oranı %25’ten fazla olamaz.
Madde 9. Tüzel Kişilerin Sermayesinde Sigorta Şirketinin İştirakine Sınırlamalar
Mevzuatta daha yukarı oran öngörülmemişse sigortacının direkt veya dolaylı herhangi bir tüzel kişinin sermayesine iştiraki, sigortacının kendi kaynaklarının %20’sinden fazla ve tüm bu tür iştiraklerin miktarı sigortacının kaynaklarının %50’sinden fazla olamaz.
Madde 10. Sigorta Şirketinin Tüzüğü
Sigorta şirketleri bu Kanun uyarınca düzenlenmiş tüzük esasında faaliyet gösterirler.
Tüzükte yapılan değişiklikler mevzuata uygun olarak devlet kayıt organına ve ilgili icra hakimiyeti organına 15 gün içinde bildirilir. İlan olunan kuruluş sermayesinin değişmesi ile ilgili bilgi aynı süre içinde ilgili icra hakimiyeti organına verilir.
Madde 11. Sigortacının Teşkilat Yapısı
1. Sigortacının idari ve iç denetim yapısı mevzuata uygun olarak onun tüzüğünde belirleniir.
2. Sigortacının Azerbaycan Cumhuriyeti’de ve yabancı ülkelerde şubeleri ve temsilcilikleri ilgili icra hakimiyeti organına bilgi vermek şartıyla, mevzuata uygun şekilde açılabilir.
3. Şube ve temsilcilikler sigortacının onayladığı kurallara göre faaliyet gösterirler.
4. Şube ve temsilciliklerin yöneticileri sigortacı tarafından belirlenir.
Madde 12. Sigorta Şirketinin Yöneticilerinden İstenen Nitelikler
Sigorta şirketinin yöneticileri aşağıdaki taleplere cevap vermelidirler:
1. Ekonomi, teknik, hukuk veya fen bilimleri alanında yüksek okul eğitimini tamamlamış ve sigorta sektöründe asgari iki yıl çalışmış olması veya yukarıdaki branşlar dışında yüksek okul eğitimini tamamlayıp ve sigortacılık alanda asgari dört yıl çalışmış olması;
2. Mali suçlar ve görev alanında işlenen suçlarından mahkumiyetinin olmaması.
Madde 13. Özel İzin
Sigortacılar ve sigorta broker (aracı) kurumları belli sigorta türleri için özel izin aldıktan sonra faaliyet gösterebilirler.
Sigorta faaliyeti göstermek için özel iznin verilmesi, izin talebinin reddedilmesi, geçici süre için durdurulması ve iptal edilmesi kural ve koşulları mevzuatta belirlenir.
Madde 14. Tekrar Sigorta (Reasurans)
1. Tekrar sigorta sigortacının sigortalıya karşı yükümlülüklerinin bir kısmının yerine getirilmesi riskini başka sigortacıda (tekrar sigortacıda) sigortalamasıdır.
2. Tekrar sigorta anlaşması yapmış sigortacı sigorta anlaşmasına uygun olarak sigortalıya karşı üstlenmiş olduğu yükümlülüklerden tam sorumludur.
Madde 15. Müşterek Sigorta
1. Sigorta konusu, bir anlaşma ile bir kaç sigortacı tarafından sigortalanabilir. Bu anlaşmada her sigortacının hissesine uygun olarak yetki ve sorumluluklarını belirleyen şartlar yeralır.
2. Yüksek risklerin ortak sigortalanması için sigortacılar kendi aralarında yapılan anlaşmalara göre sigorta sandığı kurabilirler.
3. Sigortalıya karşı yükümlülüğü kendi payı oranında olmak koşuluyla, sigortacılardan birisi sigortalı ile ilişkilerde tüm ortakları temsil edebilir.
Madde 16. Ortak Sigorta Sandığı
1. Sigorta sandığı hem gönüllü, hem de mevzuata uygun olarak sigortacılar arasında yapılan anlaşmaya göre kurulur.
2. Anlaşma, belirli büyük bir sigorta işlemi veya türü ile ilgili yüksek risklerin sigortalanması amacıyla belirli bir süreyle veya süresiz olarak yapılabilir.
3. Sandığa dahil edilen risklerin ve komisyonun sandık üyeleri arasında paylaşılması oranları anlaşmada belirtilir.
4. Sandığa dahil edilen riskler üye sigortacı tarafından tekrar sigorta yapıldığında, bu işlemde tüm üyelerin iştiraki, yükümlülüklerinin ve komisyonlarının paylaşımı kuralları sandık üyelerince belirlenir.
Sandık, üye sigorta şirketlerinin müdürlerinden (temsilcilerinden) oluşan kurul tarafından yönetilir ve onun onayladığı tüzüğe uygun olarak faaliyet gösterir.
Madde 17. Sigortacılar Birliği
1.Ülkede sigortacılığın gelişimi, sigortacılar arasında işbirliğinin sağlanması, onların hak ve çıkarlarının korunması amacıyla sigortacılar birliği (Birlik) kurulur.
2.Birlik, tüzel kişi statüsü olan bir kurumdur.
3.Birliğin organlarına seçim yoluyla temsilci atanması, yönetilmesi, kararların kabul edilmesi ve aidatların verilmesi kuralları, üyelerinin hak ve sorumlulukları mevzuata uygun olarak üyelerin Genel Kurul toplantısında kabul ettikleri tüzükle belirlenir.
4.Birlik, sigorta faaliyetlerinin geliştirilmesi için sigortacılık alanında araştırma ve ihtisas birimleri kurma, kurslar açma, seminer, konferans ve diğer bilimsel tedbirler gerçekleştirme ve sigorta büroları kurma yetkisine sahiptir. Birlik, uluslararası ve Azerbaycan Sigortacılar Birliği’ne ve teşkilatlarına üye olabilir.
Madde 18. Sigorta Acentası
1. Sigorta acentası (Acenta) teşkilat yapısı ve hukuki statüsüne bakılmaksızın herhangi bir tüzel kişi veya tüzel kişilik oluşturmadan müteşebbüslük faaliyeti ile uğraşan gerçek kişi olabilir.
2. Sigorta anlaşması yapma ve sigorta primi toplama yetkisi sigortacıya aittir. Bu tür yetki acentalık anlaşmasında belirtilmek koşuluyla acentaya da verilebilir.
3. Acenta, anlaşma ile sigortacı adına ve onun verdiyi yetki çerçevesinde aracılık faaliyetini gerçekleştirerek sigortacıyı temsilen onun adına sigorta anlaşması yapabilir.
4. İkinci dereceli acenta, sigortacı ile anlaşma esasında acenta faaliyeti yapan gerçek veya tüzel kişidir.
İkinci dereceli acentalara sigorta anlaşması yapma ve sigorta primi toplama yetkisi verilmez.
5. Sigorta şirketinin yönetim kurulu başkanı ve üyeleri, müdürleri ve diğer yetkilileri çalıştıkları sigorta şirketinin acentası olamazlar. Bu talep sigorta acentası fonksiyonunu gerçekleştiren bankaları kapsamaz.
6. Sigorta acentalarında çalışanlar aşağıdaki şartları taşımalıdırlar:
6.1. Lise mezunu olması;
6.2. Mali suçlar ve görev alanında işlenen suçlardan mahkumiyetinin olmaması.
6.3. Gerçek kişi olarak faaliyet gösteren acentaların Azerbaycan Cumhuriyeti’nde ikamet etmesi, tüzel kişi olarak faaliyet gösteren acentaların yönetim organlarının Azerbaycan Cumhuriyeti’nde bulunması.
7. Sigorta acentalarının faaliyet kurallarının belirlenmesi ve onların kayıt işlemlerini ilgili icra hakimiyeti organı gerçekleştirir.
Madde 19. Acentanın Topladığı Sigorta Primleri
1. Acentalar bir hafta içinde topladıkları sigorta primlerini, kendi komisyonlarını düştükten sonra kalan kısmını, en geç müteakip haftanın son iş gününe kadar sigortacıya teslim etmelidirler. Bekletilen her gün için sigortacıya komisyonun %2’si miktarında gecikme cezası ödemelidirler.
2. Bu maddenin 1. fıkrasında belirlenen kuralları ihlal etmiş acentaya sigortacı tarafından resmi uyarı yapılır. Uyarının yapıldığı günden itibaren bir yıl içinde bu tür ihlaller tekrar yapılırsa sigortacı acentayla yaptığı anlaşmayı tektaraflı olarak fehsetme hakkına sahiptir. Bu fikrada belirtilen nedenlerle anlaşmasi fehs edilen acentalar acentalik faaliyeti ile uğraşamazlar.
3. Acentalar sigorta hasar bedeli ödeyemezler.
4. Sigortacıya verilmiş sigorta primlerinden KDV ödenmez.
Madde 20. Sigorta Brokeri
1. Sigorta brokeri (Broker) sigorta anlaşmasında sigortalıyı temsil eden, sigortacının seçilmesi sırasında tarafsız ve bağımsız kalarak sigorta anlaşmasının imzalanması için hazırlık işlemlerini gerçekleştiren ve gerektiği takdirde bu anlaşmanın gerçekleşmesinde yardımcı olan tüzel kişi (Brokerlik Kurumu) veya tüzel kişilik oluşturmadan müteşebbüslük faaliyeti ile uğraşan gerçek kişidir.
Tekrar sigorta brokeri, tekrar sigorta yaptırmak isteyen sigortacı ile tekrar sigortacı arasında aracılık faaliyetini gerçekleştiren brokerdir.
2. Brokerlik kurumları Azerbaycan Cumhuriyeti’nde faaliyet göstermek için mevzuatta öngörülmiş kurallar çerçevesinde özel izin almalı, ilgili icra hakimiyeti organı tarafından belirlenen miktarda ve şekilde kendi sorumluluğunu sigortalamalıdır.
3. Azerbaycan Cumhuriyeti’nde brokerler sigorta risklerini (24. maddenin 2. fıkrasında öngörülen sigorta türleri hariç) yalnız Azerbaycan Cumhuriyeti’nde olan sigortacıların aracılığı ile yabancı ülkelerde sigorta ve tekrar sigorta yaptırabilirler.
4. Mülkiyete karşı, iş ve vazife suçları işlenmesinden dolayı mahkum edilmiş kişiler broker faaliyeti ile uğraşamazlar.
5. Brokerlerin faaliyet kuralları ilgili icra hakimiyeti organı tarafından belirlenir.
Madde 21. Aktüer ve Sigorta Eksperi
1. Aktüer, sigorta kurallarına, ayrıca yatırım, mali, demografik ve diğer alanlara ait kuramsal ve istatistiki bilgilere esasen normatif menfaat ve rezervlerin oluşturulmasını dikkate alarak sigorta primleri ve tarifelerini hesaplayan ve koşullarını hazırlayan kişidir.
2. Sigorta eksperi, sigorta hadisesi sonucu çıkan zararın miktarını, nedenlerini, özelliklerini belirlemek için ekspertiz, kontrol veya araştırmayı gerçekleştiren uzmandır.
3. Aktüer ve sigorta eksperinin faaliyet göstermesi kuralları ve onlarla ilgili diğer koşullar ilgili icra hakimiyeti organı tarafından belirlenir.
Madde 22. Prodüktör
Prodüktör hem sigortalı, hem de sigortacıyla ilişkilerde tarafsız olan, sigortalıya anlaşmanın şartlarını açıklayarak sigortacıya verilen teklifnamesini hazırlamakta yardımcı olan ve sigorta hadisesinin gerçekleşmesini etkileyebilecek unsurlardan bildiklerini sigortacıya bildirmek şartıyla aracılık faaliyeti gösteren gerçek veya tüzel kişidir.
Madde 23. Yabancı Gerçek ve Tüzel Kişilerin Azerbaycan Cumhuriyeti’de Sigortacılık Faaliyeti
1. Yabancı gerçek ve tüzel kişiler, Azerbaycan Cumhuriyeti sınırları içinde Azerbaycan Cumhuriyeti’nin gerçek ve tüzel kişileri ile mevzuata uygun olarak yalnız ortak sigorta teşkilatları kurma hakkına sahiptirler. Bu teşkilatların kuruluş sermayesinde yabancı gerçek ve tüzel kişilerin toplam iştirak payı %49’dan fazla olamaz.
Azerbaycan Cumhuriyeti’nde yabancı sigortacıların kendilerinin sigortacı olarak faaliyet göstermeleri yasaktır.
2. Yabancı sigorta brokerleri Azerbaycan Cumhuriyeti’nde faaliyet göstermek için ortak broker teşkilatları kurmak zorundadırlar.
Azerbaycan Cumhuriyeti’nin sigortacıları kendi risklerini yabancı sigortacılarda ve yabancı broker aracılığı ile tekrar sigortalayabilirler.
3. Yabancı sermayenin iştiraki ile kurulan ortak sigorta şirketinin ve sigorta broker kurumunun müdür veya müdür yardımcılarından birisi Azerbaycan Cumhuriyeti vatandaşı olmalıdır.
Madde 24. Azerbaycan Cumhuriyeti’nde ve Yurt Dışında Yapılabilecek Sigortalar
1. Azerbaycan Cumhuriyeti’nde faaliyet gösteren gerçek ve tüzel kişiler Azerbaycan Cumhuriyeti sınırları içinde bulunan tesislerini (Bu maddenin 2. fıkrasındakiler hariç) yalnız Azerbaycan Cumhriyeti’nde faaliyet gösteren sigorta şirketlerinde sigortalayabilirler.
2. Yurt Dışında aşağıdaki sigortalara izin verilir:
2.1. İthal :ihraç edilen malların nakliyat sigortaları;
2.2. Uçak, helikopter ve gemilerin, dış kaynaklı krediyle alındıkları takdirde, bu kredi kapatılıncaya kadar, yabancı ülkeden leasing yolu ile getirildiği takdirde ise leasing anlaşmasının süresi bitinceye kadar yapılacak sigortalar;
2.3. Gemi sahiplerinin sorumluluk sigortası;
2.4. Hayat sigortaları;
2.5. Vatandaşların Azerbaycan Cumhuriyeti’nden yurt dışına çıktıkları zaman yaptırdıkları ferdi kaza, sağlık ve nakil araçları sigortaları.
III. BÖLÜM
SİGORTA ANLAŞMALARI
Madde 25. Sigorta Anlaşmasının Yapılması
1. Sigorta anlaşmasının yapılması için sigortalanmak isteyen kişi anlaşma yapmak üzere ilgili sigortacıya yazılı veya sözlü olarak başvurur.
2. Sigorta anlaşmasının yapılması, sigorta kuralları ilave edilmek suretiyle, sigortalıya belirlenmiş formda verilen Sigorta Poliçesi (Şehadetnamesi) ile onaylanır.
3. Sigortacı, acenta ve brokerin sigorta anlaşması yapmak için gerçek veya tüzel kişilere onların hak ve sorumlulukları hakkında, ayrıca broşürler, kitaplar ve ilanlar yoluyla yalan ve yanıltıcı bilgiler vermeleri yasaktır.
Madde 26. Sigorta Anlaşmasının İçeriği
1. Sigorta anlaşmasında aşağıdaki bilgiler yeralmalıdır:
1. Sigortacının adı ve adresi;
2. Sigortalının adı ve adresi;
3. Sigorta konusu ve onun bulunduğu yer;
4. Sigorta riskleri;
5. Sigorta miktarı ve sigorta bedelinin tahsili koşulları;
6. Sigorta priminin miktarı, ödenme koşulları ve süresi;
7. Anlaşmanın geçerlilik süresi;
8. Anlaşmaya göre sigorta ilişkilerinin diğer işlemlerinin varsa, onlarla ilgili bilgiler (sigortalanan, faydalanan, gerektiği takdirde acenta ve brokerler);
9. Anlaşmanın değiştirilmesi ve fehsedilmesi kuralları.
2. Tarafların mutabakatı esasında anlaşmada diğer koşullar da belirtilebilir.
Madde 27. Sigorta Anlaşmasının Geçerlilik Süresi
1. Anlaşmada veya mevzuatta diğer durumlar öngörülmediği takdirde, sigorta anlaşması sigortalının ilk sigorta primini ödediği gün saat 24.00’te yürürlüğe girer.
2. Anlaşmada veya Zorunlu Sigorta Hakkında Kanunda diğer durumlar öngörülmediği takdirde, sigorta anlaşması sigorta hadisesi gerçekleştiği ve sigorta hasar bedeli tamamen ödendiği andan itibaren hükmünü yitirir.
Madde 28. Sigorta Anlaşmasına Son Verilmesi
1.Sigorta anlaşmasına aşağıdaki durumlarda son verilir:
1.1. Emlak sigortası, sigortacının izni olmadan emlakın satılması halinde; bu durumda sigortacı ile sigortalı veya emlak sigortası konusunun yeni sahibi arasında yeni sigorta anlaşması yapılabilir;
1.2. Anlaşmanın yürürlülük süresi sona erdiğinde;
1.3. Sigortacı, sigortalı karşısındaki yükümlülüğünü tamamen yerine getirdiğinde;
1.4. Sigortalı, sigorta primini anlaşmada belirlenen süre içinde ödemediğinde;
1.5. Bu Kanunun 36. maddesinde öngörülen durumlar haricinde, tüzel kişilik feshedildiğinde veya gerçek kişi öldüğünde;
1.6.Mahkeme sigorta anlaşmasınının geçersiz olduğuna dair karar verdiğinde;
1.7.Sigorta konusunun ortadan kalkması halinde (yok oldukta);
1.8.Mevzuatta belirlenen kurallar çerçevesinde sigortacının faaliyetine son verildiğinde;
1.9.Kanunlarda öngörülen diğer durumlarda.
2. Sigorta anlaşmasında öngörülen durumlarda, ayrıca tarafların mutabakatına göre anlaşmaya, sigortalının veya sigortacının talebi ile zamanından önce sonverilebilir. Bununla ilgili taraflar birbirine en az 30 gün önceden haber vermeliler.
3. Sigorta anlaşması sigortalının talebi üzerine zamanından önce feshedildiğinde, sigortacı yapılmış harcamaları düşmek şartıyla anlaşmanın kalan kısmı için sigorta primlerini sigortalıya iade eder. Bu talep sigortacının sigorta kurallarını ihlali ile ilgili olursa, sigortacı sigorta primlerinin tamamını sigortalıya iade eder.
Sigorta anlaşması sigortacının talebi ile zamanından önce fesh edildiğinde, sigortacı sigortalının primlerini tümüyle iade eder. Bu talep sigortalının sigorta kurallarını ihlali ile ilgili olursa, sigortacı yapılmış harcamaları düşmek şartıyla anlaşmanın kalan kısmı için sigorta primlerini sigortalıya iade eder.
Bu fıkranın 1. ve 2. bentlerinde öngörülen durumlarda sigorta primlerinin iadesi kuralları sigorta anlaşmasında belirtilir.
4. Sigortalının ölümü ile ilgili sigorta anlaşmasına son verildiğinde, sigortacı sigorta anlaşma süresinin kalan kısmı için daha önce ödenen sigorta primilerini sigortalının yasal varisine iade eder.
Madde 29. Sigorta Anlaşmasının Geçersiz Sayılması
1. Yerel Mevzuatta öngörülen ve anlaşmaların geçersizlik nedenlerini belirleyen genel hükümlerin yanısıra, sigorta anlaşması aşağıdaki durumlarda da imzalandığı andan itibaren geçersiz sayılır:
1.1. Faaliyet yeteneği olmayan ve faaliyet olanakları mahkemece kısıtlanmış kişilerle işlem yapıldığı takdirde;
1.2. Sigorta konusu mahkemenin yürürlüğe girmiş kararı ile müsadere edilmiş (el konulmuş) emlak olduğunda;
1.3. Sigorta hadisesinin gerçekleşmesinden sonra işlem yapıldığında;
1.4. Sigortacı adına yetkisi olmayan kişilerle işlem yapıldığında;
1.5. Sigorta anlaşması yapıldığı anda sigorta konusu mevcut olmadığinda;
1.6. Sigorta konusu sigortalının yasal olmayan gelirleri ile bağlantılı olduğunda;
1.7. Sigorta anlaşması veya bir kaç sigorta anlaşması ile emlak gerçek değerinden daha yüksek miktarda sigortalandığinda;
1.8. Özel izni olmayan sigortacıyla sigorta anlaşması yapıldığinda. (Bu durumda prim tümüyle sigortalıya iade edilir.)
Madde 30. Sigorta Primleri ve Tarifeleri
1. Zorunlu sigorta türlerinin sigorta primleri ve tarifeleri mevzuata uygun olarak belirlenir. Diğer sigorta türlerinde ise sigorta primleri ve tarifeleri sigortacı tarafından belirlenir.
2. Zorunlu hallerde, haksız rekabeti önlemek amacıyla ilgili icra hakimiyeti organı asgari sigorta tarifelerini belirleyebilir.
3. Sigortalının ödediği sigorta primi malın (işin, hizmetin) maliyetine dahil edilir.
Madde 31. Sigorta Hasar Bedelinin Ödenilmesi
1. Sigortacı, sigorta hasar bedelini anlaşmaya veya kanuna uygun şekilde sigortalının dilekçesine ve sigorta hadisesi hakkında düzenlenen rapora dayanarak öder.
Sigorta hasar raporunu sigortacı veya onun tayin ettiği kişi (eksper) düzenler. Sigortacı, sigorta hadisesinin nedenlerini ve ayrıntılarını araştırmak hakkına sahiptir.
2. Müesseseler, idareler, teşkilatlar ve hukuk :güvenlik organları, sigorta hasar işlemi ile ilgili sigortacının sorusuna esasen talep olunan bilgileri vermek zorundadır.
3. Sigorta hasar bedeli vergi ve rüsumlardan muaftır.
Madde 32. Sigorta Hasarı Ödemesinden İmtina Edilmesi
1.Sigortacının sigorta hasarını vermekten imtina etmesi için yeterli nedenler aşağıdadır:
1.1.Sigortalının sigorta hasar işleminin gerçekleşmesine yönelik kasıtlı davranışları veya sigorta hasar işlemi ile direkt bağlantısı olan kasıtlı suç işlemesi;
1.2.Anlaşma veya kanunda askeri risklerin sigortalanması öngörülmemişse, askeri harekatlar ve askeri harekat karakterli eylemler sonucu ortaya çıkan zararlar;
1.3.Sigortalının, sigortalanmış emlakın kurtarılması (korunması) için gerekli ve mümkün önlemleri almaması;
1.4.Sigortacının sigorta hasar işleminin gerçekleşme nedenlerini araştırmasının sigortalı tarafından engellenmesi;
1.5.Sigorta konusu ve hasar işlemi hakkında sigortalının sigortacıya bilinçli olarak yanlış bilgi vermesi;
1.6.Sigortalının emlak sigortası ile ilgili oluşan zararın karşılığını zararın ortaya çıkmasında suçu olan kişiden alması.
2.Sigorta miktarı emlakın sigorta değerinden az olduğunda, anlaşmada diğer durumlar öngörülmemişse, sigorta hasar bedeli sigorta miktarının emlakın sigorta değerine uygun olarak azaltılır.
3. Sigorta anlaşmasının şartlarında sigorta hasar bedelinin verilmesinden imtina için mevzuata aykırı olmayan başka nedenler de gösterilebilir.
4. Sigorta hasar bedelinin verilmesinden imtina hakkında karar, sigortalıya yazılı olarak verilir ve bu belgede imtinanın nedenleri gerekçelerle belirtilir.
5. Sigortacının sigorta hasar bedeli vermekten imtina etmesi hakkında sigortalı mahkemeye şikayette bulunabilir.
Madde 33. Talep Olunmamış Sigorta Bedeli
Sigortalının belli yaşa kadar hayatta kalması veya sağlıklı ölümü koşulu ile yapılan hayat sigortası bedeli sigortalı veya onun varisi tarafından ödemenin yapılacağı tarihten itibaren 10 (on) yıl içerisinde talep edilmezse, onuncu yılın bitiminde bu tür sigortalıların listesi ilgili icra hakimiyeti organına verilerek sigorta bedeli devlet bütçesine aktarılır.
Madde 34. Sigortalının Yükümlülükleri
1. Sigortalınin yükümlülükleri aşağıdadır:
1.1. Sigorta ödemelerini zamanında yapmalı;
1.2. Sigorta edilmiş tesisle ilgili yürürlükte olan diğer sigorta anlaşmaları hakkında sigortacıya bilgi vermeli;
1.3. Sigorta hasar işlemi gerçekleştirildiğinde bununla ilgili sigorta anlaşmasında belirlenmiş süre içinde sigortacıya bilgi vermeli;
1.4. Zararın önlenmesi veya asgari düzeye düşürülmesi için önlemler almalı;
1.5. Sigorta anlaşması bağlanırken riskin değerlendirilmesi için ciddi önem taşıyan durumlar ve riskin sonradan ciddi şekilde değişmesi hakkında sigortacıya bilgi vermelidir.
2. Sigorta anlaşmasında sigortalının başka görevleri de belirtilebilir.
Madde 35. Sigortacının Yükümlülükleri
1. Sigortacı:
1.1.Sigortalıyı sigorta kuralları konusunda bilgilendirmelidir;
1.2.Sigortalının sigorta hasar oluşma işleminin riskini ve sigortalanmış emlaka gelebilecek zararın miktarını asgariye indiren önlemler alması veya emlakın gerçek değerinin artması durumunda sigortalının dilekçesi üzerine bu durumları gözönüne almakla sigorta anlaşmasını yeniden yapmalıdır.
1.3. Sigorta hasar bedeli ödemelerini anlaşmada ve kanunda belirlenen sürede vermelidir. Aksi takdirde, sigortacı sigortalıya geçen her gün için sigorta hasar bedelinin %0,2 miktarında gecikme cezası öder.
1.4. Sigorta hasar ödeme işlemi sırasında, sigorta anlaşmasında öngörülen durumlarda ortaya çıkan zararın miktarından fazla olmamak şartiyle, sigortalanmış emlaka gelebilecek zararın önlenmesi veya asgari düzeye düşürülmesi için sigortalının giderlerini karşılamalıdır;
1.5. Sigortalı ve onun emlakı hakkında bilgileri, özellikle ticari sır niteliğindeki bilgileri açıklamamalıdır.
2.Sigorta anlaşmasında sigortacının başka görevleri de öngörülebilir.
3.Sigortacılar vergi ödedikten sonra kalan gelirlerinden, her üç ayda bir kere olmak suretiyle, %1 miktarında parayı ilgili icra hakimiyeti organının özel hesabına yatırmalıdırlar.
4.Tekrar sigorta anlaşması yapmış sigortacı, sigortalıya karşı yükümlülüklerinden sorumludur. Tekrar sigortacı, sigortacıya karşı yükümlülüklerinden sorumludur.
Tekrar sigorta anlaşması sigortacı ile sigortalı arasında yapılan anlaşma ile aynı anda hükmünü yitirir.
5. Azerbaycan Cumhuriyeti sınırları içinde faaliyet gösteren sigortacıların yalnız özel izin aldığı sigorta türleri ile ilgili riskleri tekrar sigortaya kabul etme hakkı vardır.
6. Zorunlu sigorta türleri ile ilgili tekrar sigortaya verilen risklerin Azerbaycan Cumhuriyeti sınırları içinde faaliyet gösteren sigortacılarda tutma payının miktarı ve onun kuralları kanunla belirlenir.
Madde 36. Sigorta Anlaşmasında Sigortalının Değişmesi
1. Emlak sigortası anlaşması yapmış sigortalının ölmesi durumunda onun hak ve sorumlulukları varislik kuralları çerçevesinde bu emlakı kabul eden kişiye devredilir.
Sigortalanmış emlakın satılması, değiştirilmesi, bağışlanması, kiraya verilmesi durumunda sigortalının hak ve sorumlulukları sigortacının izni ile, anlaşmada veya kanunda diğer durumlar öngörülmemişse, sözkonusu emlakın yeni sahibine devredilir.
2. Üçüncü kişilerin lehine hayat sigortası yaptırmış sigortalı öldüğünde onun hak ve sorumlulukları sözkonusu kişinin izni ile ona devredilir. Bu kişi sigorta anlaşmasından kaynaklanan sorumlulukları yerine getiremediğinde onun hak ve sorumlulukları Azerbaycan Cumhuriyeti mevzuatına uygun olarak sigortalı kişinin haklarının ve yasal çıkarlarının korunması görevini üstlenmiş kişilere devredilir.
3. Anlaşmanın yürürlükte olduğu süre içinde sigortalı mahkemece faaliyet yeteneği olmayan kişi olarak kabul edilmişse veya onun faaliyet olanakları mahkeme tarafından sınırlandırılmışsa, bu tür sigortalının hak ve sorumluluklarını onun kayyumu veya hamisi yerine getirir. Bu durumda ferdi mesuliyet sigortası sigortalının faaliyet yeteneğinin kaybolduğu veya sınırlandırıldığı andan itibaren sona erer.
4. Sigortalı tüzel kişilik sigorta anlaşmasının yürürlükte olduğu süre içinde yeniden kurulduğunda onun bu anlaşmadan kaynaklanan hak ve sorumlulukları sigortacının izni ile kanunlarda belirlenen kurallar çerçevesinde hukuki varisine devredilir.
5. Sigorta ettiren, sigorta anlaşması yaptırırken, hasar bedeli almak için istenilen gerçek ve tüzel kişiyi tayin etmek, hasar meydana gelince sözkonusu şahıslar ve sigortacının rızası ile onları değiştirme hakkına sahiptir.
Madde 37. Regres Talep Hakkı (Rücu)
1. Sigortalının suçlu kişiye zararın karşılığını ödetme hakkı, emlak sigortasının sigorta bedelini ödeyen sigortacıya onun ödediği miktar kadar regres kuralları çerçevesinde devredilir.
Sigortalı, sigorta hasar bedelini aldığında sözkonusu hakkı tevsik eden gerekli tüm belgeleri sigortacıya vermelidir.
2. Sigortalı, suçlu kişiye karşı iddiasından, talebinden veya gerekli belgeleri sigortacıya vermekten imtina ederse, sigortacı suçlu kişiden regres şeklinde alabileceği miktar hacminde sigorta bedeli ödemekten muaf tutulur.
3. Sigortalı, suçlu kişiye sigorta bedelinin miktarından fazla zararın karşılığını ödetme hakkını sigortacıya devredebilir.
IV. BÖLÜM
SİGORTA FAALİYETİNİN ESASLARI VE İSTİKRARI
Madde 38. Sigorta Konusu, Alanları ve Çeşitleri
1. Sigorta konusu, sigortalının:
o Hayatı, sağlığı, işgücü;
o Malvarlığı;
o Diğer kişilere verdiği zarardan dolayı sorumluluğu ile bağlı yasalara aykırı olmayan malvarlığıdır.
2. Sigorta iki temel alandan :hayat ve gayri hayat sigortası alanlarından ibarettir.
3. Sigortacılar bu Kanun’a uygun olarak hem hayat, hem de gayri hayat sigortası sahalarında veya bu sahaların yalnız biri ile ilgili faaliyet gösterebilirler.
4. Sigorta çeşitleri hem gönüllü, hem de zorunlu şekilde gerçekleştirilebilir.
Hayat ve gayri hayat sigortalarının koşulları ve gerçekleştirilmesi kuralları mevzuata uygun olarak sigortacı ile sigortalı arasında yapılan anlaşmayla belirlenir.
Zorunlu sigortanın koşulları ve gerçekleştirilmesi kuralları Azerbaycan Cumhuriyeti kanunları ile belirlenir. Mevzuatta diğer durumlar öngörülmemişse, zorunlu sigorta türleri ile ilgili işlemler için giderler %10 olarak belirlenir.
5. Hayat ve gayri hayat sahalarında sigorta çeşitleri, mevzuatta diğer durumlar öngörülmemişse, zorunlu şekilde, teşkilat yapısı:hukuki statüsüne ve mülkiyet şekline bakılmaksızın, uygun özel izin almış tüm sigortacılar tarafından gerçekleştirilebilir.
Madde 39. Mali İstikrarın Temeli
Bu Kanun’a uygun olarak, sigortacının mali istikrarının temelini onun ödenmiş kuruluş sermayesi, özel teminatı, ödeme olanaklarını oluşturan normatifler, sigorta rezervleri ve tekrar sigorta sistemi oluşturur.
Madde 40. Özel Teminat
1. Hayat ve gayri hayat sigortalarına ait olan hastalık ve ferdi kaza sigortası sahasında, tekrar sigortaya verilmiş sigorta primlerini düşerek, kalan sigorta primlerinin azami %10’u, ilgili icra hakimiyeti organının belirlediği oranda özel teminat olarak tutulur.
2. Yeni kurulan sigortacılar tarafından gösterilen özel teminat, ilgili icra hakimiyeti organının belirlediği asgari miktara ulaşıncaya kadar sigortacının ödenen kuruluş sermayesinin %10 oranında belirlenir.
3. Sigortacının özel teminatı ödenen kuruluş sermayesinin %10’undan az olamaz.
4. Hayat sigortası sahasında anlaşma yükümlülüklerinin yerine getirilmesi amacıyla özel teminatın oluşturulması kural ve koşulları ilgili icra hakimiyeti organı tarafından belirlenir.
Madde 41. Özel Teminatala İlgili Talepler
1. Sigortacılar özel teminat olarak tutulan kaynakları (Azerbaycan Manat’ı, yabancı döviz) ve diğer menkulleri ilgili icra hakimiyeti organının müsadesi olmadan kullanamaz.
2. Özel teminat olarak izinsiz kullanımı yasaklanmış kaynakların diğer eşdeğer kaynaklarla değiştirilmesine müsade gerekmez. Bu durumda değiştirme işleminin yapıldığı tarihteki fiyatlar esas olarak alınır.
3. İlgili icra hakimiyeti organı özel teminat olarak tutulan aktiflerin sigortacının hesabına yeniden değerlendirilmesini, yetmeyen kısımların ilave edilmesini ve bu aktiflerin değistirilmesini talep edebilir.
4. Sigortacının özel teminatı yetmediğinde kullanımı yasaklanmış kaynaklardan elde edilen faiz, divident ve diğer gelirler özel teminatın tamamlanmasında kullanılır.
5. Özel teminatın bu Kanun’un 40. maddesi uyarınca gereken miktardan fazla olan kısmını kullanmak mümkündür.
6. Sigortacılar sigorta faaliyetine başladıkları tarihten itibaren 15 gün içerisinde özel teminat oluşturulmasının koşul ve kuralları ile ilgili önerilerini hazırlar ve ilgili icra hakimiyeti organına gönderirler. Bu Kanun’a uygun olmayan veya sigortalıların hak ve çıkarlarına ters düşebilecek koşul ve kurallar ilgili icra hakimiyeti organının talebi ile değiştirilir.
7. Sigortacılar, özel teminata bu Kanun’a uygun olarak ileri sürülen talepleri yerine getirdiğine dair bilgiyi en geç 5 (beş) işgünü içerisinde ilgili icra hakimiyeti organına bildirirler.
Madde 42. Özel Teminatın Kullanılması
1. Özel teminat sigorta şirketinin feshedilmesi veya ödeme gücünün olmaması halinde, ilk olarak sözkonusu sigortacının sigortalılara olan borçlarının ödenmesinde (sigorta bedellerinin ödenmesi ve yapılan harcamalar düşülmek kaydıyla anlaşmanın kalan süresi için sigorta primlerinin iadesi) kullanılır. Kalan miktar sigorta sahalarına ait özel teminatlara eklenir.
2. Sigortacı tarafından faaliyeti durdurulan sigorta sahasına ait özel teminat sözkonusu alanlarda tüm borçlar ödendikten sonra serbestçe kullanılabilir.
Madde 43. Özel Teminat Olarak Tutulabilecek Değerler
1. Aşağıdaki değerler özel teminat olarak tutulabilir:
1.1.Azerbaycan Manatı ile ve Azerbaycan Cumhuriyeti Döviz Borsasında alım satımı yapılan yabancı paralar;
1.2.Devlet kıymetli kağıtları;
1.3.Devletin hissesi asgari %51 olan anonim şirketlerin hisse senetleri;
1.4.İlgili icra hakimiyeti organının kabul ettiği diğer kıymetli kağıtlar;
1.5.Sigortacıya ait ve Azerbaycan Cumhuriyeti’nde bulunan gayri menkul mallar.
2. Gayrimenkulün değeri özel teminatın toplam değerinin yarısından fazla olamaz.
Madde 44. Sigorta Rezervleri
1. Faaliyetlerinin istikrarını garanti etmek için sigortacılar bu Kanun uyarınca vergilendirmeden önce sigorta primlerinden sigorta rezervleri oluştururlar.
2. Sigortacılar yangın ve mühendislik sigortası türleri ile ilgili olarak meydana gelebilecek bir deprem nedeniyle zararın ödenmesi karşılığında aldıkları sigorta primlerinden tekrar sigortaya verilmiş sigorta primleri ile yapılan işlemlerin ve sigorta riskiyle ilgili giderler düşüldükten sonra kalan miktar üzerinden onbeş yıl süreyle sigorta rezervini oluştururlar. Bu rezervin oluşturulması ve ayrılacak para miktarının hesaplanması ilgili icra hakimiyeti organı tarafından belirlenir.
3. Sigortacılar uzun vadeli (bir seneden fazla) hayat sigortası ve deprem sigortası dışında tüm diğer sigorta türlerinde yüksek dereceli risklerle ilgili anlaşma yükümlülüklerinin yerine getirilmesini temin etmek için “yüksek dereceli risklerin ödenmesi rezervi”ni oluştururlar.
Bu rezerv miktarı önceki dönemlerde verilmiş ve (veya) hesaplanmış sigorta hasar ödenişine göre ilgili icra hakimiyeti organının belirlediği şekilde hesaplanır.
4. Cari risklerle ilgili sigorta rezervi, yürürlükte olan anlaşmalara göre alınan sigorta primlerinden tekrar sigortaya verilmiş sigorta primleri, işlemlerin yapılması ve sigorta riskinin önlenmesi giderleri düşüldükten sonra kalan paranın müteakip döneme sarkan gün veya aylara isabet eden kısmından oluşur.
Cari risklerle ilgili sigorta rezervinin sigorta anlaşmaları çerçevesinde hesaplanması teknik açıdan mümkün olmadığında, bu rezerv alınan sigorta primlerinden her dönem sonunda kalan bakiyesinden nakliyat sigortasında asgari %25, diğer sigorta türlerinde asgari %33,5’i miktarında ayırmalardan oluşturulur.
5. Hayat sigortası sahasında faaliyet gösteren sigortacılar ilgili icra hakimiyeti organının belirlediği şekilde genel aktüeri hesaplamalarına göre riyazı rezerv oluştururlar.
6. Sigorta rezervleri, yapılan anlaşmada yeralan döviz üzerinden hesaplanma tarihine kadar olan borsa kuru üzerinden tespit edilir. Sigortacının aldığı sigorta priminin döviz türü anlaşmada yeralan döviz türünden farklı ise, sigortacı sözkonusu sigorta rezervlerini oluşturmak için anlaşmada yeralan döviz türünden satın alabilir.
7. Sigortacı vergisini ödemeden önce ilgili icra hakimiyeti organının belirlediği miktarda ve şekilde sigorta riskinin önlenmesi ve yapılan işlemler fonunu oluşturabilir.
8. Sigortacı vergisini ödedikten sonre diğer rezervler ve fonlar oluşturabilir.
Madde 45. Sigorta Rezervlerinin Değerlendirilmesi
1. Bu kanunda yeralan sigorta rezervleri sigortacının anlaşma hükümlerinin yerine getirilmesi için oluşturulur.
2. Sigorta rezervlerinin kaynakları, sigortacının tercihine göre aşağıdaki şekilde kullanılabilir (Yatırım yapılabilir):
2.1. Devlet kıymetli kağıtlarının alınması - %70 oranında;
2.2. Banka ve diğer kredi kurumlarının depozit hesaplarında - %80 oranında;
2.3. Toprak ve diğer gayrimenkul alımı ile onların kullanım haklarının alımı - %50 oranında;
2.4. Özel sektör kıymetli kağıtları, yabancı döviz ve dövize endeksli kıymetli kağıtların alınması - %30 oranında;
2.5. Cari sigorta hasar bedellerinin ödenmesi için banka hesabında - en az %5 oranında;
2.6. Diğer yatırım alanlarında - %10 oranında.
3. Bir banka veya kredi kurumunda tüm sigorta rezervlerinin %40’ından fazlası tutulamaz.
4. Sigorta rezervlerinin yatırıldığı gayrimenkullerin değeri onların piyasa fiyatının %80’ini aşamaz.
Madde 46. Sigortacının Ödeme Olanaklarının Sağlanması Kuralları
1. Ödeme olanaklarını artırmak için sigortacı aşağıdaki kurallara uymalıdır:
1.1. Sigortacının öz kaynaklarının sigorta primlerinin (tekrar sigortaya ödenen sigorta primleri hariç) en az %16’sı nispetinde olmalıdır.
1.2. Bir anlaşmada yeralan yükümlülüklerin azami hacmi sigortacının öz kaynaklarının %10’undan fazla olamaz.
2. Sigortacının öz kaynaklarına, onun aktifleri ile anlaşma yükümlülükleri arasındaki fark da dahil edilir. Bu durumda aktifler hesaplanırken ödenen sigorta hasar bedelleri miktarı hesaba katılmaz.
3. Sigortacı bu maddede belirlenen kurallara göre kendi aktiflerinin tamamlanması, yükümlülüklerinin belirli bir kısmının tekrar sigortaya verilmesi veya sigorta işlemlerinin azaltılması yoluyla uygulanır.
Madde 47. İflas Durumunda Hayat Sigortası Portföyünün Devredilmesi
Sigortacının iflası durumunda, bir veya bir kaç sigortacı onun hayat sigortası portföyünü tüm hak ve yükümlülükleri ile birlikte kabul ederlerse, sözkonusu sigorta portföyü sigortacının kongordato ilanı ve feshi süreci sona ermeden ilgili icra hakimiyeti organının müsadesiyle diğer sigortacılara devredilebilir. İflas eden sigortacının hayat sigortası portföyü ile birlikte özel teminat ve sigorta rezervleri de devredilir veya onlar sigorta portföyünü kabul eden sigortacı tarafından oluşturulur.
Madde 48. Sigortacının Yeniden Yapılanması Durumunda Sigorta Portföyünün Devredilmesi
1. Sigortacının herhangi bir şekilde yeniden yapılanması durumunda (birleşmesi, ortaklığa girmesi, bölünmesi, ayrılması, dönüşmesi) ve bununla ilgili sigorta portföyünün kısmen veya tamamen başka bir sigortacıya devredilmesi ilgili icra hakimiyeti organlarının müsadesiyle gerçekleştirilir.
2. Sigorta portföyünün devredilmesi hakkında yapılan anlaşma sigortalıların hak ve çıkarlarına aykırı hükümler içeremez.
3. Sigorta portföyünün devredilmesi hakkında yapılan anlaşmada, devredilen sigorta anlaşmaları, portföyle birlikte devredilen sigorta rezervleri, yatırımlardan elde edilecek gelirler ve özel teminatla ilgili şartlar ile portföyün devir tarihi yeralmalıdır.
4. Sigortacının yeniden yapılanması, feshi ve bununla ilgili sigorta portföyünün devedilmesi basın aracılığı ile bir hafta arayla en az iki kez yayınlanmalıdır. Yayın tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz etmeyen sigortalılar portföyün devrini kabul etmiş sayılır.
5. Bu Kanun’a uygun olarak, sigorta portföyünü devreden sigortacının özel teminatı ve sigorta rezervleri ile ilgili sorumlulukları yerine getirildikten sonra, anlaşma sona erer.
6. Sigorta şirketinin herhangi bir şekilde yeniden yapılanması, portföyünün devredilmesi, özel izninin iptal edilmesi ile ilgili bildiri, ilgili icra hakimiyeti organınca basında yayınlanır.
V. BÖLÜM
SİGORTA FAALİYETLERİNİN DENETİMİ
Madde 49. Sigorta Faaliyetlerinin Denetimi Konusunda İlgili İcra Hakimiyeti Organının Sorumlulukları
1. Azerbaycan Cumhuriyeti’nde sigortalıların, sigortacıların, diğer ilgili kişilerin ve devletin hukuk ve çıkarlarının korunması, sigorta mevzuatı hükümlerine uyulması amacıyla sigorta faaliyetinin denetimi ilgili icra hakimiyeti organı tarafından gerçekleştirilir.
İlgili icra hakimiyeti organı Azerbaycan Cumhuriyeti’nin Merkezi İcra Hakimiyeti Organının onaylamış olduğu tüzüğe uygun olarak faaliyet gösterir.
2. Devlet Sigorta Nezareti’nin başlıca görevleri aşağıdadır:
1.1.Sigortacılara sigorta faaliyetlerini gerçekleştirebilmeleri için özel izin (lisans) verilmesi;
2.2.Mevzuata uygun olarak, sigortacıların, sigorta birliklerinin, sigorta brokerlerinin (aracılarının) ve sigorta piyasasının diğer profesyonel iştirakçilerinin kaydının tutulması;
2.3.Sigortacıların sigorta primleri ve tarifelerinin belirlemesi, mali istikrarın ve ödeme olanaklarının temin olunmasının denetlenmesi;
2.4.Bu Kanun’la belirlenen şekilde, sigortacıların sigorta rezervlerinin ve fonlarının oluşturulması ile bu fonlarla yapılan yatırımların denetlenmesi;
2.5.Sigortacıların reyestrinin (kayıt defterinin) tutulması;
2.6.Sigorta faaliyeti ile ilgili bu Kanun’la belirlenen yetkiler çerçevesinde düzenlenen belgelerin onaylanması;
2.7.Sigorta deneyiminin yaygınlaştırılması ve sigorta faaliyetinin geliştirilmesi ile ilgili teklifler hazırlanması.
Madde 50. Sigorta Denetimi Alanında İlgili İcra Hakimiyeti Organının Yetkileri
Sigorta denetimi alanında ilgili icra hakimiyeti organının yetkileri aşağıdadır:
1.1. Sigortacılardan, brokerlerden ve sigorta piyasasının diğer profesyonel iştirakçilerinden onların faaliyeti hakkında bilgiler ve mali durumları hakkında raporlar almak;
1.2. Bu bilgilerin ve raporların doğruluğunu kontrol etmek, onların faaliyeti ve mali işlemleri hakkında bankalara ve diğer kredi kurum ve müesseselerine başvurmak;
1.3. Sigortacıların, brokerlerin ve sigorta piyasasının diğer profesyonel iştirakçilerinin faaliyetinde bu Kanun hükümlerinin ihlali ortaya çıktığında, bu ihlalin aradan kaldırılması için talimatlar vermek, bu talimatlar yerine getirilmediğinde sigortacıların ve brokerlerin lisansını geçici olarak durdurmak, kısıtlamak veya iptal etmek, mevzuatta belirlenen para cezası ve yaptırımlar uygulamak;
1.4. Sigortacılar ve brokerler tarafından sigorta mevzuatı bir kaç kez ihlal edildiğinde sözkonusu sigortacı ve broker şirketinin faaliyetine son verilmesi ile ilgili mahkemede dava açmak.
1.5. Sigortacıların ödeme olanaklarının bulunmaması halinde sözkonusu sigortacıların müflis ilan edilmeleri konusunda mahkemeye başvurmak.
Madde 51. Mali Yapının Denetlenmesi
1. Sigortacının mali yapısının özel teminat kurallarına uyulmadığında veya onun anlaşma yükümlülüklerini yerine getirememesi ya da mali durumunun sigortalıların hak ve çıkarları için sakıncalı olacak derecede kötüleşmesi ispatlandığında, ilgili icra hakimiyeti organı belli bir süre tanıyarak sözkonusu sigortacının aşağıdaki tedbirleri gerçekleştirmesini isteyebilir:
1.1.Öz kaynaklarının (sermayesinin) arttırılmasını ve (veya) karın divident şeklinde dağıtılmasının durdurulmasunı;
1.2.Risklerin (yükümlülüklerin) tekrar sigortaya verilmesini ve saklama paylarının miktarının değiştirilmesini;
1.3.Ortaya çıkan durumla ilgili olarak genel kurul toplantısının yapılmasını ve ilgili kararlar alınmasını (kurucu israr ederse, onun tarafından karar kabul edilmesini);
1.4.Mali durumun düzeltilmesine yönelik diğer tedbirler almasını.
2.Sigorta şirketinin yönetimi veya kurucuları bu maddenin 1. fıkrasında belirtilen tedbirlerin gerçekleştirilmesi ile ilgili bilgileri ilgili icra hakimiyeti organına aylık rapor şeklinde verirler.
3.Bu maddenin 1. fıkrasında belirtilen tedbirlerin gerçekleştirilmesi sonucunda mali durumun düzeltilmesi mümkün olmazsa ilgili icra hakimiyeti organının;
3.1.Sigortacının yeni sigorta veya tekrar sigorta anlaşmaları yapmasının yasaklanması;
3.2.Sigortacının sigorta faaliyeti türlerinin biri veya hepsi ile ilgili sigorta portföylerini, özel teminat ve sigorta rezervleri ile birlikte devretmesi hakkında karar alması;
3.3.Sigorta faaliyetine özel izini (lisansı) iptal etme yetkisine sahiptir.
Madde 52. Tekelciliğe ve Haksız Rakabete Karşı Tedbirler
1. Sigorta alanında tekelciliğin ve haksız rekabetin önlenmesi, sınırlandırılması ve ortadan kaldırılmasını mevzuata uygun olarak ilgili icra hakimiyeti organları tarafından gerçekleştirilir.
2. Sigortacının kuruluş sermayesinin %20’sinden fazlasının bir veya bir kaç akit sonucunda bir tüzel veya gerçek kişi, ya da kontrat esasında bir biri ile ilgili olan bir grup tüzel veya gerçek kişi, veya bağlılık veya bağımlılık ilişkilerinde bulunan tüzel kişiler tarafından alınması için (sigorta şirketinin kurucuları tarafından kuruluş sermayesinin ödendiği durumlar haricinde) antitekel mevzuatı ile belirlenen kurallar ve koşullar çerçevesinde ilgili icra hakimiyeti organlarının müsadesi gerekmektedir.
VI. BÖLÜM
SONUÇ MADDELERİ
Madde 53. Kayıt ve Hesapların Tutulması
1.Sigortacılar ve brokerler mevzuata uygun olarak mali faaliyetleri ile ilgili istatistik ve muhasebe kaydı tutar ve rapor düzenlerler.
2.Sigortacının defter, kayıt ve diğer belgeleri, şubelerinin işlemlerini ve mali durumunu yansıtmalıdır. Üç aylık veya yıllık raporların düzenlenmesi zamanında, sigortacının şubelerinin raporları da gözönüne alınarak genel muhasebe bilançosu ve mali sonuçlarla ilgili rapor düzenlenir.
3.Bu Kanun’dan kaynaklanan sigortacıların mali yapıları ve ödeme olanakları hakkında raporların ve diğer bilgilerin düzenlenmesi ve ilgili icra hakimiyeti organına takdim edilmesi kuralları normatif :hukuki akitlerle belirlenir.
Madde 54. Audit ve Denetim
1. Sigortacıların mali durumlarını kendilerinin seçmiş oldukları bağımsız auditör denetler.
Auditör tarafından onaylanmış yıllık faaliyetle ilgili mali rapor ilgili icra hakimiyeti organına verilir ve basında yayınlanır.
2. Sigortacının faaliyetini ilgili icra hakimiyeti organı bu Kanun’a uygun olarak denetler.
Madde 55. Sigorta Mevzuatının İhlali Halinde Sorumluluk
Sigortacılar, brokerler ve sigorta piyasasının profesyonel iştirakçileri bu Kanun’un ve sigorta ile ilgili diğer normatif :hukuki akitlerin ihlali durumunda kanunlarla belirlenen kurallar çerçevesinde sorumluluk taşırlar.
Haydar ALİYEV
Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı
Bakü, 25 Haziran 1999
“SİGORTA HAKKINDA” AZERBAYCAN CUMHURİYETİ KANUNU’NUN UYGULANMASI İLE İLGİLİ AZERBAYCAN CUMHURİYETİ CUMHURBAŞKANI’NIN FERMANI
“Sigorta Hakkında”Azerbaycan Cumhuriyeti Kanunu’nun yürürlüğe girmesi ile ilgili olarak sözkonusu Kanun’un uygulanmasını temin etmek amacıyla aşağıdaki kararlar verilmiştir:
1.Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu iki ay içerisinde:
-Yürürlükte olan mevzuatın “Sigorta Hakkında” Azerbaycan Cumhuriyeti Kanunu’na uygunlaştırılması ile ilgili önerilerini hazırlayarak Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı’na sunacaktır,
-Bakanlar Kurulu’nun ve ilgili merkezi icra hakimiyeti organlarının normatif :hukuki akitlerinin sözkonusu Kanun’a uygunlaştırılmasını temin edecek ve bununla ilgili Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı’na bilgi verecektir,
-”Sigorta Hakkında” Azerbaycan Cumhuriyeti Kanunu’nun ihlali durumlarında sorumlulukları belirleyen mevzuat taslağını hazırlayarak Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı’na sunacaktır,
-Kendi yetkileri çerçevesinde “Sigorta Hakkında” Azerbaycan Cumhuriyeti Kanunu’dan kaynaklanan diğer meseleleri cözecektir.
2.Ayrıca aşağıdaki hususlar belirlenmiştir:
-”Sigorta Hakkında” Azerbaycan Cumhuriyeti Kanunu’nun 49. maddesinin 1. fıkrasının 2. bölümünde yeralan “Azerbaycan Cumhuriyeti’nin İlgili İcra Hakimiyeti Organı”nın yetkilerini Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu gerçekleştirir,
-Bu Kanun’un 2. maddesinin 1. ve 2. fıkralarında, 10. maddesinde, 11. maddesinin 2. fıkrasında, 18. maddesinin 7. fıkrasında, 20. maddesinin 2. ve 5. fıkralarında, 21. maddesinin 3. fıkrasında, 30. maddesinin 2. fıkrasında, 33. maddesinde, 35. maddesinin 3. fıkrasında, 40. maddesinin 1., 2. ve 4. fıkralarında, 41. maddesinin 1., 3., 6. ve 7. fıkralarında, 43. maddesinin 1. fıkrasının 1.4. yarım fıkrasında, 44. maddesinin 2., 3., 5. ve 7. fıkralarında, 47. maddesinde, 48. maddesinin 1. ve 6. fıkralarında, 49. maddesinin başlığında, 1. fıkrasının 1. ve 2. satırında, 2. fıkrasında, 50. maddesinin başlığında ve 1. satırında, 51. maddesinin 1., 2. ve 3. fıkralarında, 53. maddesinin 3. fıkrasında ve 54. maddesinin 1. ve 2. fıkralarında yeralan “İlgili İcra Hakimiyeti Organı”nın yetkilerini Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu Bünyesindeki Devlet Sigorta Nezareti (Devlet Sigorta Denetimi) gerçekleştirir,
-Bu Kanun’un 52. maddesinin 1. ve 2. fıkralarında yeralan “İlgili İcra Hakimiyeti Organı”nın yetkilerini Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu Bünyesindeki Devlet Sigorta Nezareti ve Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet Antitekel ve Müteşebbüslüğe Yardım Komitesi gerçekleştirir.
Haydar ALİYEV
Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı
