Veri Zarflama Analizi

Veri zarflama analizi (VZA)
Veri zarflama analizi ilk olarak 1978 yılında Charnes, Cooper ve Rhodes (1978) tarafından ortaya koymuşlardır. Sözkonusu bilimciler en iyi pratik sınırı oluşturmak için üretim teknolojisi üzerine herhangi bir sınırlama getirmeden VZA modelini geliştirmişlerdir . VZA’nın metodolojisi, merkezi eğilimlerden ziyade sınırlara (frontiers) yönelik olmaktadır. Bu metodoloji son yıllarda ayrıntılı olarak yerli ve yabancı olmak üzere çok sayıda araştırmacılar tarafından bilimsel çalışmalarında kullanılmıştır.
VZA Yöntemi, homojen oldukları varsayılan üretim birimlerini kendi içlerinde bir birleriyle mukayese eder.. En iyi gözlem etkinlik sınırı olarak kabul edilir. Bundan sonra, diğer gözlemler bu en etkin gözleme yakınlık ve uzaklık durumuna göre değerlendirilir. Başka bir ifadeyle, burada etkinlik sınırı, varsayılan bir durum olmamakta; gerçekleşen bir gözlem olmaktadır. Etkinlik sınırı bu şekilde belirlendiğinden dolaylı da, bu yöntemde hata terimi kullanılmamaktadır. Fakat, gözlemler arasında sınırdaki (sınıra yakın çok uç) değerleri temsil eden gözlemlerin de ayıklanmasının sonucun daha sağlıklı olmasını sağlayacağı düşünülmektedir.
Veri zarflama analizi’nin temel özelliği, onun genel olmasıdır. VZA da fonksiyonel form için herhangi bir varsayım sözkonusu olmamaktadır. Veri zarflama analizi hem ölçeğe göre sabit getiri (CRS) hem de değişen getiri (VRS) varsayımı altında yapılabilir. Sözkonusu yöntemle hem veri girdi ile en fazla çıktıyı sağlama (output-oriented) hem de veri çıktıyı en az girdi ile sağlama (input-oriented) yaklaşımlarına göre de etkinlik ölçümü yapılabilinmektedir. Bu yaklaşımlardan veri çıktıyı en az girdi kullanımı ile elde etme yaklaşımı, veri üretim miktarlarını azaltmadan üretimde kullanılan girdi miktarlarının oransal olarak ne kadar azaltılabileceğini belirlemeye çalışır. Diğer taraftan, veri girdi ile en fazla çıktıyı elde etme yaklaşımı ise veri girdi setini değiştirmeden üretim miktarlarının oransal olarak ne kadar arttırılabileceği konusuyla ilgilenmektedir. Fakat, ölçeğe göre sabit getiri olduğunda her iki ölçüm aynı sonuçları vermektedir. (Coelli ve diğerleri, 1998: 142).
Not: İstanbul Üniversitesi, SBE, İşletme Doktora Öğrencisi Mezahir Abdullayev'in Doktora Tez Önerisinden alıntı
"http://tr.wikipedia.org/wiki/Veri_Zarflama_Analizi"'dan alındı