KOÇ`UN DENEYİMLERİ

KOÇ`UN DENEYİMLERİ


Derleyen: Mezahir Abdullayev

Kaynak: “İş”le Geçen 50 Yılın Öyküsü, 1 Haziran 2008, M.Rauf Ateş, Capital Dergisi, (Çevirimiçi) http://www.capital.com.tr/haber.aspx?HBR_KOD=4835

Vehbi Koç’un 6 Önemli İş Kuralı
1. Sürati Sevmezdi 
2. Yumurtlar Farklı Sepete  
3. Özvarlıkla Yatırım 
4. Vergiyi Düzgün Öderdi 
5. Yurtdışında Para Çıkarmadık
6. En İyileri Alırdı 

Vehbi Koç’un 6 Önemli İş Kuralı1. Sürati Sevmezdi
Rahmetli Vehbi Bey, sağlığında bizim dünyanın 500 büyük şirketi arasına girdiğimizi gördü. Dünyada kurucu olup da 500 büyük arasındayken işin başında olan bir Vehbi Koç vardı bir de Bay Honda.  Vehbi Bey, süratli büyüme taraftarı değildi. Hazmede hazmede büyümekten yanaydı. Onun bazı çok katı kuralları vardı. Süratli büyümeyi tehlikeli görürdü. Hele hele krediyle büyümeyi katiyen tasvip etmezdi.

Vehbi Koç’un 6 Önemli İş Kuralı2. Yumurtlar Farklı Sepete
 İkincisi memleket hep inişli, çıkışlı olduğu için yumurtaları bir sepete koymayı sevmezdi, dağıtırdı. “Ben borcumu zamanında ödeyeceğim ama alacağımı zamanında alamayabilirim. Bu nedenle benim itibarım çok mühimdir. İtibarımı zedeleyecek hiçbir şey yapmam” derdi.

Vehbi Koç’un 6 Önemli İş Kuralı3. Özvarlıkla Yatırım
Vehbi Bey’in zamanında biz çok tenkit edilirdik, “Siz çok öz varlık kullanıyorsunuz” derlerdi. Yatırımlarda yüzde 60 kendi paramızı kullanırdık, sadece yüzde 40 oranında kredi alırdık. Dışarıdan gelen danışmanlar ve ekonomistler bizi tenkit ederlerdi.

Vehbi Koç’un 6 Önemli İş Kuralı4. Vergiyi Düzgün Öderdi
 Vehbi Bey, vergisini düzgün ödemiştir. Buna çok özen gösterir, bizi uyararıdı.

Vehbi Koç’un 6 Önemli İş Kuralı5. Yurtdışına Para Çıkarmazdı
 Türk Lirası’nın konvertible olmadığı dönemlerde dışarıya para kaçırmamıştır. O dönemlerde herkesin dışarıda parası vardı, bizim yoktu. Kimsenin bizim dışarıda neden paramızın olmadığına aklı ermezdi.

Vehbi Koç’un 6 Önemli İş Kuralı6. En İyileri Alırdı
 Hata yapmamak için her zaman o konuyu en iyi bilen adamı alır, getirirdi. Bu da bazen avantaj, bazen dezavantaj olurdu. Ayağımızı bağlardı.

ÖNEMLİ YÖNETİCİLERİNİZE ORTAKLIK VERİN..
Bernar Nahum “Ben şu ana dek hep maaşla çalıştım, biraz da prim aldım. Bu kez ortak olmak istiyorum” demiş. Bu, kademe atlarken gayet normal, klasik bir taleptir.
YÖNETİCİ SEÇERKEN ÖZELLİKLERİNE DİKKAT EDİN.
Nahum, ilk olarak ortak müdür sıfatıyla tayin edildi. Çok çalışkan ve dinamik biriydi. Türkiye’nin ve Ankara’nın istikbalini isabetli biçimde öngörebilmiş bir iş adamıydı.

VARİSLERİNİZİ DENEYİMLİ YÖNETİCİLERİNİZİN YANINDA YETİŞTİRİN
Bir gün beni çağırdı, “Bak kuzum, ben müdürüm. Sen Vehbi Koç’un oğlusun ama burada yanımda çalışacaksın” dedi.
VARİSLERİNİZİ EN ALT KADEMEDEN İŞE BAŞLATIN...
İlk işe garajda başlattılar. “Orası nasıl işliyor, git bak” dediler.
YÖNETİCİLERİNİZİ YETKİLENDİRİN
Ben de “Eski arabalara bakmak zor oluyor. Bundan sonra 58 modelden aşağıya araba kabul etmeyin” dedim. Ardından 2 saat geçmeden bir telefon geldi. Bernar Nahum, “Sen ne yapıyorsun yahu. Benim hanımın arabası bile 1956 model” dedi. Bir azar işittim, hemen geri çektik kararımı tabii…
YÖNETİCİLERİNİZİN KARARINA SAYGI GÖSTERİN
Bir kere de ona sormadan bir adam işe aldım. Benim yanımda o adamı işten attı. Dedi ki “Patron benim”…Sesimi çıkaramadım.

VARİSLERİNİZİ YÖNETİCİLERİNİZE EMANET EDİN.
Nahum beni “Eti senin, kemiği benim” felsefesine uygun yetiştirmeye çalıştı. Biz cumartesi günleri öğleden sonra saat 4’e kadar çalışırdık. Bernar Nahum, pazar günü golf oynardı. Ben de ata binerdim. Yoksa her dakika çalıştırırdı.
VARİSLERİNİZİ ÇALIŞTIRIN.
Yılbaşı günü, Ankara… Takvim 31 Aralık’ı gösteriyor. Ortalık ayaz. Biz teker teker tüm yedek parçaları sayıyoruz. O kadar soğuk ki, tuttuğunuz demir parçalar elinize yapışıyor.
VARİSLERİNİZİ ZAMANLA YETKİLENDİRİN.
“Burada şu kadar zamandır çalışıyorsun, haydi bakalım Amerika’dan bir otomobil ithal et” dedi
“önce müşteri memnuniyeti, ardından kârlılık”
Mösyö Bernar için önce müşteri memnuniyeti, ardından kârlılık gelirdi.
TAHSİLAT OLMADAN BİR İŞ BİTMİŞ SAYILMAZ.
Mösyö Bernar tahsilat olmadan bir işi bitmiş saymıyordu. Orada bunu da anlamış oldum.

BAYİ TOPLANTILARI YAPIN ve ONLARI GÜÇLENDİRİN
O yıllarda 11 tane bayimiz vardı. Hiç unutmam, Ankara Palas’ta bir bayi toplantısı yaptık. Hepsine zarf içinde çek verdik. Çünkü çok iyi satışlar yapıyorlardı. Bu, Türkiye’deki ilk bayi toplantısıydı
SADECE İTHALATLA YETİNMEYİN.
Koç’un otomotiv tarihine baktığınız zaman 4 dönem vardır. İlki ithalat, ikincisi montaj, üçüncüsü imalat, dördüncüsü ise ihracat dönemidir. Biz bu dört dönemden de başarıyla geçtik. Tabii montajdan imalata geçerken dünya markalarıyla ortaklık yaptık. Onları ortak ettikten sonra hisselerimizi eşitledik, ondan sonra ihracata izin verdiler.

İHRACAT AYAĞINIZ OLSUN.
İniş dönemlerinde iç pazarda satış yapamazsanız ve ihracat ayağınız da yoksa çok zor duruma giriyor fabrika.
YAN SANAYİNİZİ KURUN.
Biz otomotiv işine girdiğimizde Türkiye’de yan sanayi yoktu. Dolayısıyla biz Türkiye’de yan sanayi kurmak mecburiyetinde de kaldık
İNANIN....
Bernar Nahum ve Kemal İnan, Türkiye’de bir gün Ford’u imal edeceklerine inanmışlardı. Önce montaj edeceklerine inandılar. Baktılar ki, montaj iyi gidiyor, Ford’u burada üreteceklerine inandılar. Bütün arzumuz burada bir motor yapabilmekti.
“ÜVEY ÇOCUK” MUAMELESİNDEN KAÇININ...
Diğer sektörler “üvey çocuk” değildi ama otomotive göre ikinci sınıf hak sahibiydiler.
OTOMOTİV SEKTÖRÜNÜN GELECEĞİ
Dünya otomotiv sektöründe çok imalatçı var. Üretilen 3 otomotivden 1’i beklemek zorunda kalıyor. Neredeyse otomobilleri kârsız satıyorlar. Kâr ise yedek parça, bakım ve servis işlerinden elde ediliyor. Dolayısıyla, dünyada otomotiv sanayinde birleşmelerin süreceğini öngörüyorum. Küçük şirketler kalmayacak. Bugün dünyada rekabet edebilmek için tek markadan, tek modelden 200 bin tane yapmanız gerekiyor. Bundan az ürettiğiniz zaman şansınız yok.
FARKLI SEKTÖRLERDE İŞ YAPINIZ
4 sektörde odaklaşmaya karar verdik. Bankacılık ve finans, ikincisi enerji, üçüncüsü otomotiv, dördüncüsü beyaz eşya
BÜYÜYÜN. ODAKLANIN. IVIR ZIVIR İŞLERİ BIRAKIN..
Baktık ki dünyada büyümeden ayakta kalmanın imkanı yok. Bu nedenle süratle büyüme yoluna gittik. İş kollarımız dağınıktı. Danışmanlar bize “Her tarafta at oynatamazsınız, odaklanın” tavsiyesinde bulundu. Biz de ıvır zıvır şirketlerle uğraşmama kararı aldık. Çünkü, 3 milyon dolar cirosu olan şirkete da diğerleri kadar zaman harcıyorsunuz, aynı şekilde bu iş üzerende de kafa yoruyorsunuz.

DÜNYADAKI GELİŞMELERE AYAK UYDURUN
Biz de dünyadaki gelişmelere ayak uydurabilmek için belli işlerimize odaklandık. Büyümemize hız kattık. Gelirlerimizin en azından yüzde 50’sinin ihracattan olması için çalışmaya başladık.

BAŞKA ÜLKELERİ GEZİN, ÖRNEK ALIN.
Japonya’ya gittikten sonra oradaki Japon modelini görünce, geldik burada “Ram” şirketini kurduk. O zaman Özal’da teşvik etmişti. Dolayısıyla Vehbi Koç, Koç Grubu’nu belki dünya şirketi değil ama muhakkak ihracat yapan bir Avrupa şirketi olarak görmek isterdi. Avrupa şirketleriyle boy ölçüşebilecek bir şirket olmayı arzulardı.

POLİTİK NÜFUS KULLANMAKTAN KAÇININ, POLİTİKAYI TAKİP EDİN, FAKAT GİRMEYİN.
Genç İş Adamları politik nüfus kullanmaktan da kaçınmıyorlar. Ben bunları çok tehlikeli buluyorum. Oysa bizim zamanımızda farklıydı. Rahmetli Vehbi Koç, politikayı yakından takip ederdi, Her partiden ahbapları vardı ama katiyen politik nüfus kullanmazdı.

DEVLETLE İŞ YAPMAKTA ÖLÇÜLÜ OLUN.
Bir ara devletle iş yapmayalım dedi ve biz 20 yıl devletle iş yapmadık. General Electric’in Devlet Demiryolları’nın açtığı bir lokomotif ihalesinde yaşadıklarından sonra Vehbi Koç, devletle iş yapmayı istemedi.

Satış sonrasında ve yedek parçada çok markalı yapı dönemine geçin.
Satış sonrasında amacımız çok markalı yapıya geçiş. Bunun için çalışmalarımız sürüyor. Toptan yedek parça işinin büyütülmesi ve diğer markaların devreye alınması diğer bir hedefimizdi. 2008 yılında devreye aldığımız eşdeğer parça işiyle buna başladık, dağıtımını yaptığımız markalara yeni markalar ekleyerek büyüyeceğiz.

İkinci el işi ve kiralamaya önem verin
Hem otomotiv perakendeciliği hem de araç kiralama işimiz ile alakalı çok önem verdiğimiz diğer bir hedef de ikinci el işinin yeniden yapılandırılması idi. 2007 yılı sonuna doğru bu konuda çalışmalarımızı tamamladık ve 2008 yılı başında uygulamaya aldık.

Finansman Gücü Şart
Ayrıca büyük finansman gücünüzün de olması gerekiyor. Eskiden biz çok az banka kredisi kullanırdık. Daha hızlı ve rahat satış yapabilmek için bir miktar finansmanı şirket, bir miktarını da bayi yapardı. Ford Otosan, distribütörüne yani Otokoç’a kredi verirdi. Otokoç bayiye verirdi, bayi de müşteriye verirdi. Bu zincirin 3 halkası birbirine bu şekilde bağlıydı. Şimdi bunların hepsi kalktı tabii…
Müşteriye Daha Samimi Olma Zamanı
Amerikan usulüne gidiyoruz. Müşteri krediyi alıyor, geliyor trak diye peşin para ödüyor ve arabayı alıyor. Orada müşteriyi yakalayınca sigortasını da yapıyorsunuz, ona başka hizmetler de teklif ediyorsunuz. Yani müşteriyle daha içli dışlı, daha samimi oluyorsunuz.

Otomotiv Sonra Beyaz Eşya
“Vehbi Bey’in İlk Göz Ağrısı Otokoç, İkincisi Arçelik’ti”Arçelik’in kurulmasında ve büyütülmesinde Lütfü Doruk Bey’in emekleri vardır. Onun kurduğu Erel Çelik şirketi masa, dolap gibi ofis mobilyaları üretiyordu. Ondan sonra Lütfü Bey işi büyütmek için Vehbi Bey’e gelmiş ve yola birlikte devam etmişler.

“Ortağı o kadar da sağlama bağlamak iyi değil.”
Orada da ortağı sağlama bağlamak için öyle bir anlaşma yapmışlar ki, ne o ne de biz gaz işine giremiyorduk. Bu nedenle pek çok iş kaçırdık. Bazen ortağı o kadar da sağlama bağlamak iyi değil. Ne olur, ne olmaz diye bir açık kapı bırakmak gerek

SON